Giới thiệu chung
Skip portletPortlet Menu
 
cơ cấu tổ chức
Skip portletPortlet Menu
 
Văn hóa quỳ châu
Skip portletPortlet Menu
 
Liên kết website
Skip portletPortlet Menu
 
 
 
 
 
 
 
 
Tục "Rửa nhà" của người Thái Tục "Rửa nhà" của người Thái
 
Tục "Rửa nhà" của người Thái (07/05/2020 07:48 AM)

Đối với người Thái huyện Qùy Châu, khi con gái đã đi lấy chồng và nếu về sinh nở tại nhà bố mẹ đẻ thì sau 3 ngày phải làm tục “rửa nhà” cho nhà ngoại, tiếng thái còn gọi là “lạng mạt”. Tập tục này đã tồn tại từ rất lâu đời và đến nay vẫn còn được lưu truyền.

Những ngày đầu năm, chúng tôi may mắn được mời tham dự một tập tục của người Thái tại bản Kẻ Bọn, xã Châu Hạnh. Đó chính là tục “Lạng mạt”. Theo chân những người dân bản về nhà ông Lương Văn Nam, không khi trong nhà đang náo nức, ai ai cũng mừng cho ông vì đã có cháu ngoại, phía trong nhà bếp mọi người đang chuẩn bị thức ăn để đãi khách, còn trong gian nhà chính thấy mo đang tiến hành các nghi thức để làm lễ “Lạng mạt”. Con gái ông Nam mặc dù đã lập gia đình, nhưng khi đến kỳ sinh nở lại được bố mẹ đẻ đón về nhà. Chính vì vậy sau 3 ngày đứa trẻ ra đời, gia đình ông Nam đã mời thầy mo về làm lễ rửa nhà, mời anh em họ hàng thân thiết và bà con hàng xóm đến chứng kiến và chung vui.

Để thực hiện tập tục này người con rể phải chuẩn bị một con lợn nít nếu sinh được bé trai và 1 con gà nếu sinh được bé gái. Bởi người Thái quan niệm rằng cái vía của bé trai ngay từ lúc chào đời đã luôn mạnh hơn vía của bé gái, vì vậy cần có lễ cúng to hơn thì mới thực hiện thành công  lễ “rửa nhà” cho bố mẹ đẻ. Tiếp đó trên mâm cúng phải có trầu cau, nếp trắng đã được hông chín, không dính một hạt đen hay vỏ trấu nào, với ý nghĩa rằng tấm lòng trong trắng của con gái cầu mong cho gia đình bố mẹ đẻ luôn no ấm quanh năm mà không mắc phải bất cứ điều xui xẻo nào. Bên cạnh mâm cúng là một vò rượu cần được cắm 6 chiếc cần, (bình thường khi làm vía hoặc cúng việc trong nhà chỉ cần cắm 4 chiếc cần) người Thái có quan niệm, khi một người con gái trưởng thành, lập gia đình thì hồn vía cũng theo chồng về nhà, từ thời khắc đó mọi phong tục tập quán, tín ngưỡng phải thực hiện theo gia đình bên chồng, còn bên nhà bố mẹ đẻ phần vía của người con gái chỉ được xem như hồn vía bên ngoài. Người con gái lúc này chỉ giống như người ngoài, không còn có hồn vía ở nhà bố mẹ đẻ, điều đó đã được thực hiện trong các lễ nghi trong ngày đón dâu, được các vị thần và các “con ma” chứng kiến. Chính vì vậy, khi người con gái về sinh nở tại nhà bố mẹ đẻ cũng phải xin phép và làm lễ gột rửa sạch những cái xấu, cầu mong điều tốt lành may mắn đến cho gia chủ như thay lời cảm tạ. Vì thế, 6 chiếc cần mới đủ để mời không chỉ mời “phí hướn” (ma nhà) mời “phí phạ” (ma trên trời), “phí vắn” (hồn vía) “pù con sau, nhà táu phi” (hay còn gọi là ma bếp, thần giữ lửa)…. đến chứng kiến và chứng nhận cho tấm lòng của đôi vợ chồng trẻ.


Bát nước vo gạo và lá từ bi để thực hiện một trong các phần của lễ rửa nhà 

của người Thái


Mâm cúng được bày trí ở gian chính ngôi nhà lớn, bên cạnh còn có một bát nước vo gạo và trong bát nước phải có một loại lá mà người Thái thường dùng để xua đuổi tà ma, thường gọi là lá “Mạt”. Người Thái từ rất lâu đời đã quan niệm, khi một đứa trẻ ra đời, cơ thể còn yếu ớt, hồn vía còn chưa mạnh, chính vì vậy mà những cái xấu xa luôn muốn bám theo để hại đứa trẻ đó. Nếu đứa trẻ được sinh ra trong gia đình nhà nội thì đã có ma nhà và các vị thần bảo vệ vì lúc này cái vía của đứa trẻ đã được tổ tiên biết đến, che chở, nhưng nếu trường hợp được sinh ra tại nhà ngoại thì cần được rửa sạch những điều đó để tránh nhũng cái xấu bám theo đến gia đình nhà ngoại. Bát nước vo gạo có nhánh lá “Mạt” (thường dùng lá từ bi - tiếng Thái là “bớ nạt”) sau khi được thầy mo cúng xong sẽ được đổ ra giữa nhà, lúc này bố của đứa trẻ (người con rể) sẽ phải nhanh tay lấy chiếc chổi quét hất nước và lá ra phía cửa chính, lúc thực hiện thủ tục này phải nín thở và quét đủ 3 lần. Khi quét xong, thầy mo và mọi người cùng vui mừng và nói to “sạch rồi, sạch lắm rồi” cúng là lúc chính thức kết thúc lễ “rửa nhà”.

Cùng lúc với thực hiện lễ “rửa nhà” thầy mo sẽ tổ chức luôn lễ “ọc cọ” cho đứa trẻ, hay còn gọi là lễ đặt tên. Lúc này mọi người được mời đến dự sẽ tặng tiền hay vòng bạc hoặc những cái áo mới cho đứa trẻ, để cầu mong sức khỏe, bình an và may mắn đến cho đứa trẻ. Khi thực hiện những điều này ai nấy đều vui vẻ cười nói, với ý nghĩa sự có mặt của đứa trẻ như một điều may mắn đến với gia đình, ai ai cũng sẵn sàng chúc phúc, che chở cho đứa trẻ khỏi những cái xấu đến khi trưởng thành. Sau đó thầy mo và mọi người cùng buộc chỉ cổ tay cho người mẹ và em bé để cùng giữ chặt “cái vía” của cả hai mẹ con sao cho khỏe mạnh, sau khi đã vượt cạn thành công.

Trước đây việc con gái về nhà bố mẹ đẻ thường rất ít và người Thái cũng kị điều đó, tuy nhiên trong thời đại ngày nay, khi mà điều kiện sinh nở ở đâu tốt hơn hay cũng vì công việc hay những hoàn cảnh khác mà việc con gái về nhà bố mẹ đẻ để sinh nở trở thành việc rất thường xuyên thì những tục lệ đó đến bây giờ vẫn còn được lưu truyền và ngày càng được xem như một phong tục tập quán đẹp, nói lên tình yêu thương, đùm bọc giữa con người với nhau, giữa những người thân trong gia đình.


Lương Nga - Đoàn xã Châu Hạnh.

 

 |  Đầu trang
<<   <  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  ...  >  >>
 
 
 
 
thông báo
Skip portletPortlet Menu
 
Văn bản chỉ đạo điều hành
Skip portletPortlet Menu
 
 
Thư viện ảnh
Skip portletPortlet Menu